Książka na ekranie: Osamu Dazai 21 stycznia 2019 – Opublikowane w: Japonia, Książka na ekranie

W ramach przygotowań do premiery nowego wydania Zmierzchu, która odbędzie się 23 stycznia w naszej księgarni na Chmielnej 12, obejrzałyśmy dotychczasowe ekranizacje prozy Osamu Dazaia i wybrałyśmy trzy filmy dobrze najlepiej odzwierciedlające jego styl oraz atmosferę jego powieści.

Pandora’s Box (Pandora no Hako, 2009, reż. Masanori Tominaga) powstała na podstawie wydanej w 1945 roku powieści pod tym samym tytułem. Akcja rozgrywa się tuż po wojnie: Risuke, młody mężczyzna z bogatej rodziny, zapada na gruźlicę i zostaje wysłany do sanatorium, by za sprawą ćwiczeń, zabiegów i odpoczynku na świeżym powietrzu powrócił do zdrowia. W Pandora’s Box konsekwencje wojny pokazane są poprzez sugestywne detale i wyraziste sceny, na przykład tę, w której reżyser ukazuje rodzinę Risuke wysłuchującą słynne przemówienie radiowe cesarza Hirohito po kapitulacji Japonii w drugiej wojnie światowej. Tominaga przedstawia również instytucjonalne potępienie makijażu i popularnych piosenek w dobie powojennej mobilizacji.

Pandora’s Box (Pandora no Hako, 2009, reż. Masanori Tominaga)

Niczym w Czarodziejskiej górze Tomasza Manna, odizolowane od reszty świata sanatorium jest kalejdoskopem sytuacji całego kraju po 1945 roku. Razem z Risuke poznajemy historie innych kuracjuszy i fragmenty ich przeszłości. Obserwujemy również relacje głównego bohatera z kobietami – romantyczne uczucia względem dwóch pielęgniarek, których postaci symbolizują dwa różne wzory japońskiej kobiecości: tradycyjną i nowoczesną. Pandora’s Box wyróżnia się znakomitymi kreacjami aktorskimi Shōty Sometaniego i – co ciekawe – Mieko Kawakami, pisarki i laureatki nagrody Akutagawy z 2008 roku (autorki polecanego przez nas Ms Ice Sandwich i kilku opowiadań z tomu The Penguin Book of Japanese Short Stories). Pandora’s Box formą przypomina świetnie zrealizowany teatr telewizji. Reżyser filmu, Masanori Tominaga, specjalizuje się w ekranizacjach powieści – jego najnowszy projekt, Dynamite Graffiti (2018), powstał na podstawie książki Akiry Suei Suteki-na Dynamite Scandal. Pandora’s Box to dwie godziny odpoczynku od zawrotnego tempa codziennego życia.

The Fallen Angel (Ningen shikkaku, 2010, reż. Genjirō Arato)

Najbardziej znanym filmem na podstawie prozy Dazaia pozostaje jednak The Fallen Angel (Ningen shikkaku, 2010) Genjirō Arato – filmowca, który w latach 80. wyprodukował filmy takie jak Zigeunerweisen (1980) i Kagerō-za (1983) w reżyserii Seijuna Suzukiego. Oba tytuły, chociaż nie miały pierwowzoru w powieściach Dazaia, są z nimi duchowo związane poprzez przenikającą je atmosferę dekadencji. W The Fallen Angel Genjirō Arato bazuje na Zatraceniu, pieczołowicie odtwarzając realia epoki – moda, reklamy, wystrój wnętrz przenoszą widzów wprost do Japonii lat 30. Główny bohater, Yōzō Ōba, jest młodszym synem z zamożnej rodziny. Marzy o karierze artysty malarza, co niestety nie znajduje poparcia jego ojca i brata, zupełnie nieobecnych w życiu Yōzō. Samotny bohater znajduje towarzystwo wśród dekadenckiego światka artystycznego Tokio i wśród kobiet, które przyciąga z niemal magiczną siłą. Wkrótce Yōzō znajduje specjalne upodobanie w alkoholu, staje się klasycznym bohaterem powieści Dazaia i swoistym wcieleniem pisarza. Reżyser The Fallen Angel obsadził w głównej roli Tōmę Ikutę, idola znanego m.in. z serialu For You in Full Blossom (Hanazakari no Kimitachi e, 2007). Chociaż aktorsko nie można mu wiele zarzucić, bardzo drażni w filmie jego współczesna fryzura – grzywka na oko i nienaturalnie rozczochrane kosmyki. XXI-wieczny idol jako bohater Zatracenia powoduje niestety logiczny i estetyczny zgrzyt.

Villon’s Wife (Viyon no tsuma, 2010, reż. Kichitarō Negishi)

Za to Tadanobu Asano, aktor bardzo wszechstronny, znany z kreacji ekscentrycznych postaci i bohaterów kina arthousowego, z jego zagadkowym uśmieszkiem i zamglonym wzrokiem, jest idealnym alter ego Osamu Dazaia. Asano wcielił się w rolę dekadenckiego pisarza i męża głównej bohaterki w Villon’s Wife (Viyon no tsuma, 2010), ekranizacji powieści z 1947 roku pod tym samym tytułem w reżyserii Kichitarō Negishi. W wydanych w tym samym roku Zmierzchu Villon’s Wife, Dazai stawia postacie kobiece w centrum opowieści, prowadząc narrację z ich perspektywy. Film jest okazją, by zobaczyć starannie odtworzone realia powojennego Tokio, atmosferę chaosu i przeludnienia (więcej na ten temat przeczytacie we wstępie do Zmierzchu). Tadanobu Asano tworzy świetny duet z odtwórczynią głównej roli, Takako Matsu, wygrywając skomplikowaną relację małżeńską między parą z przypadku. Bohaterka Villon’s Wife jest silnym charakterem, stanowi wyjątek pośród kobiecych postaci stworzonych przez Dazaia, co sprawia, że trudno oderwać wzrok od śledzenia jej losów na ekranie.

No Longer Human (Ningen shikkaku, 2019, reż. Mika Ninagawa)

Obecnie trwa produkcja biograficznego filmu o Osamu Dazaiu, No Longer Human (Ningen shikkaku), w reżyserii Miki Ninagawy (po polsku książka ta została wydana jako Zatracenie w tłumaczeniu Henryka Lipszyca). W rolę pisarza wcieli się Shun Oguri, charyzmatyczny odtwórca ról serialowych, filmowych i teatralnych, również znany z For You in Full Blossom. Współpraca zanurzonej w japońskiej popkulturze fotografki i reżyserki z wszechstronnym aktorem może rzucić zupełnie inne światło na postać pisarza. Premiera zaplanowana jest na 13 września 2019.

« Dookoła Zmierzchu: polecane książki
Tajfunowy Kalendarz Adwentowy 2018 »